الشيخ رسول جعفريان وديگران
325
نقد و بررسى منابع سيره نبوى (فارسى)
مهمترين روايت سفر به شام نيز محسوب مىشود - آمده است كه ابو طالب بعد از تحذير راهب ، پيامبر را همراه ابو بكر و بلال به مكه فرستاد ، در حالى كه ابو بكر در اين سفر ده سال داشته و بلال نيز به دنيا نيامده بوده و يا نهايتا دو سال داشته است ؛ حال چگونه ممكن است كه ابو طالب براى فرار از خطر ، چنين اطمينانى بكند و پيامبر را با دو كودك كوچكتر از خود به مكه بفرستد . « 1 » چهارم آن كه : در خبر آمده بود كه بر سر پيامبر ابرى سايه افكنده بود و آن ابر همچنان بر بالاى سر حضرت بود ، تا اين كه زير درختى نشست و درخت شاخههاى خودش را كج كرد و بر پيامبر سايه انداخت . بايد پرسيد : اگر ابر بر پيامبر سايه انداخته بود ، ديگر سايه انداختن درخت چه معنايى داشته است ؟ « 2 » از اشكالات ديگر اين گزارشها اين است كه در آنها آمده است : راهب مطالبى از پيامبر پرسيد ، اما به خود سؤال و جوابها هيچ اشارهاى نشده است . اين در حالى است كه تمام جزئيات نشست و برخاست رسول خدا ( ص ) نقل شده است . مؤلف كتاب الصحيح من سيرة النبى ( ص ) نيز به اين واقعه به ديدهء ترديد نگريسته و متعرض برخى از اشكالات آن نقلها شده است . « 3 » سفر دوم پيامبر ( ص ) به شام دربارهء اين سفر دو منبع مهم وجود دارد : 1 ) سيرهء ابن اسحاق ؛ ابن اسحاق بدون ذكر سندى براى گزارش خود ، مىنويسد : پيامبر اكرم ( ص ) در سفر دوم 25 سال داشت كه همراه ميسره غلام حضرت خديجه براى تجارت به شام رفت . مسائل خارق العادهاى كه بنا به نقل ابن اسحاق در سفر دوم پيامبر رخ داده ، يكى نشستن حضرت زير درختى است كه راهب دربارهء آن گفته است : زير اين درخت كسى جز پيامبر نمىنشيند و ديگرى سايه افكندن دو فرشته به هنگام شدت گرما بر سر حضرت . به غير از اين دو مورد ، ديگر از مسائل ماوراء طبيعى سخنى به ميان نيامده است . نكتهء قابل توجه ديگرى كه در نقل ابن اسحاق وجود دارد ، پيشنهاد ازدواج از طرف
--> ( 1 ) . ذهبى ، تاريخ الاسلام ، ج 1 ، ص 56 . ( 2 ) . تاريخ الاسلام ، ج 1 ، ص 56 . ( 3 ) . ر . ك : الصحيح من سيرة النبى الأعظم ، ج 1 ، ص 91 .